تبلیغات
مهاجر - افغانستان وایران درقرن بیستم (2)
مهاجر
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من

افغانستان و ایران در قرن بیستم

 

(2)

پیوست به مطلب قبلی

در زمان قاچاری ها

 

باوجودیكه ناصرالدین شاه قاجار در مورد قتل عام مردم هزاره توسط امیر عبدالرحمن خان اعتراض نمود، دوخیانت بزرگ را هم در قسمت دو تن از مبارزین افغانی مرتكب شد؛ اولی سردار محمد ایوب خان است كه بر ضد سلطه انگلیس وحاكمیت دست نشانده آن ( امیرعبدالرحمن خان)مبارزه میكرد و در این دوره ( 1888 میلادی در ایران به عنوان پناهنده زندگی می كرد، بنا برتقاضای انگلیس او را ركن الدوله والی مشهد دعوت و با خدعه دستگیر نموده به انگلیسها سپرد.

دومی سید جمال الدین افغانی است ، بقول مرحوم غبار( او سید جمال الدین افغانی را به آمدن در ایران دعوت كرد ولی بعد از شنیدن و دیدن اقوال و اعمال این آزاده مرد مشهور ، درهم شد و امر كرد اورا برپشت یابویی پاها بستند و محبوسأ از قلمرو ایران اخراج كردند ، جمال الدین مغرور این اهانت را فراموش نكرد و یكی از پیروان خود میرزا رضای كرمانی راموظف نمود ناصرالدین شاه را به ضرب گلوله از پا درآورد.(4)

در تیره نمودن این روابط انگلیس ها هم نقش فعال داشتند ، زیرا یك وقتی كه عبدالرحمن خان خواهان تشكیل اتحادیه ای از افغانستان  ، ایران ، و تركیه بود، ایران را كمر اسلام گفته بود،  وسوسه ها و توطئه های كه صورت گرفت او را بیك چرخش صدو هشتاد درجه ای وادار و مجددأ خود به گورجنرال انگلیسی هند در مورد ایران نامه ای به این صورت نوشت : ( در میان این خطرات مهیب در آینده به چه تكیه میدهید سلامت حكومت خودرا؟   احتمال دارد كه شما به اتحاد دولت ایران اعتماد دارید ، باوجود آنهمه تجربیات گذشته چطور ممكن است كه شما  اینچنین خیال واهی در سر داشته باشید .  مگر نمیدانید سلسله سلطنت حالیه ایران (قاجاریها ) دست نشانده دولت روس است؟ اعلیحضرت شاه و جمیع اولیای دولتی ایران در طاعت و تملق امپراتوری روس پروریده شده اند و آنگهی یك دولت پست ، فرومایه ، ضعیف و سست طبیعت پوسیده از هر گونه لهو ولعب ، مستغرق در قعر بی انتظامی و فقر و احتیاج چه میتواند بكند در مقابل آن دولت قوی (روسیه) كه بالفعل در روی سینه آن نشسته .؟ (5)

و از جانب دیگر همین دولت قاجاری بود كه بعد از تجزیه كردن خراسان از افغانستان در سال 1803 م تا نیمه قرن نزدهم 1806 تا1856 میلادی یعنی در مدت پنجاه سال هشت بار در هرات حمله كرد كه بجز یكبار در تمام حملات خود ناكام شدند(6)

در حالیكه قبلا در دوره امیر شیرعلی خان گرچه كشمكش ها برسر مسئله تعیین سرحد وجود داشت روابط دو كشور به طرف عادی شدن پیش می رفت و در این دوره حاجی سید ابوالحسن قندهاری امین كل آستانه مقدسه رضویه به عنوان سفیر در كابل ماموریت یافته بود.(7)

روابط سفیر ایران در این دوره با امیر شیر علی خان بحدی صمیمی بود كه هرجمعه در مجلس خاص شاه حضور یافته و هر دوشنبه به ملاقاتش میرفت.(8)

 

آغاز قرن بیست و ایجاد تحول جدید:

در طول تاریخ قدرتمندان تلاش نمودند تا از اتحاد و یكپارچگی دول كوچك و ضعیف جلوگیری نمایند ، و در این راه مصارف هنگفتی هم نمودند .  استرداد استقلال افغانستان در 1919 و پاكستان در 1947 میلادی از انگلیس بازهم دست اینها را نتوانست از این كشور ها كوتاه نماید. انگلیس بعد از آنكه این كشور ها را ترك كرد ولی نقطه های را ایجاد نمود كه تا ابد گرفتار نفاق و جنگ باشند.

اختلاف برسر خط دیورند بین دوكشور افغانستان و پاكستان بذری است كه انگلیس افشانده و این جنجال همچنان ناتمام خواهد ماند،  و ازطرفی اتخاذ سیاست خام و نابكار قدرتمندان افغانستان بعد از استرداد استقلال پاكستان باعث شد كه این كشور یكبار دیگر به برقراری روابط خود با دنیای غرب تلاش نمایند. اختلاف ایندو كشور همچنان لاینحل باقی خواهد ماند مگر اینكه بزرگان هردو مملكت خود دست به ابتكاری زده و این مشكل را حل نمایند.

در سرحد افغانستان ایران نیز انگلیسها آرام ننشستند و سیستان و آب هلمند را به عنوان نقطه اختلاف تعیین نمودند كه اثرات تبلیغاتی آن تا هنوز باقیمانده و قضیه آب هلمند بیك جنجال ناتمام تبدیل شده است.

با تاسف در معاهده 1875 میلادی پاریس حكمیت انگلیس در قضایای دو كشور از طرف شاه ایران پذیرفته شده بود.

موضوع سیستان قبلا از طرف هیأت انگلیس بنام گلداسمیت در زمان امیرشیر علی خان فیصله گردیده و سیستان در واقع بین دوكشور افغانستان  و ایران تقسیم گردیده و مسیر قدیم رود هلمند كه به سیخ سر معروف بود به عنوان مرز تعیین شد تا هر سال به اثر آب خیزی مسیر دریا تغییر خورده و این كشور ها بخاطر تعیین مرز جدید مصروف و به سرو كله همدیگربزنند.

این تیر به هدف خورد در 1896 م رود هلمند در مسیر سفلای خود بطرف غرب تغییر مسیرداد كه به رود پریان معروف گردید، افغانها كنار رودخانه و ایرانی  ها موضع قدیم را مرز دانسته ، سریال جنجال ناتمام از نوشروع شد. بازهم شاهان ذلیل و ضعیف النفس هردو كشور دست به دامن انگلیس زده و تقاضای حكمیت نمودند .

اینبار شخصی بنام مكماهون در 1903 از كویته با یكهزارو پنجصد نفر در محل مورد منازعه آمد و این هیئتی دو سال و سه ماه طول كشید و بالاخره بتاریخ 10 اپریل 1905 قراردادی بین جانبین به تصویب رساند كه به اساس آن تپه ای را سرحد تعیین نمودند كه آب خیزی آسیبی به آن رسانده نمی توانست و تقسیم آب قسمی صورت گرفت كه دو ثلث آن مربوط به افغانستان باشد ، و به این ترتیب موضوع مورد منازعه حل گردید. كه شما متن كامل قرار داد مذكور را در اخیر این بخش مطالعه خواهید فرمود.

بعد ها ایران قسمت اول این قرار داد را پذیرفته و موضوع تقسیم آب را خارج از صلاحیت هیأت گفته، همچنان موضوع به عنوان مسئله متنازع فیه باقی ماند.

 

دوره سلطنت امان الله خان:

در دوره سلطنت امان الله خان در ایران هم سلسله قاجاری منقرض و رضاشاه حاكمیت ایران را بدست گرفته بود.

در این دوره افغانستان برخلاف دوره های قبل كه خود تحت تاثیر استعمار انگلیس قرارداشت ، باب دوستی و همجواری با كشور ایران بازنمود . امان الله خان در سفری كه به كشور های اروپائی داشت در بازگشت از ایران نیز دیدن نموده و مورد استقبال واقع شد.  قرارداد های از جمله قرارداد 6قوس 1306 را با ایران امضا نمود كه این قرارداد را شما میتوانید در كتاب وزین افغانستان در مسیر تاریخ نوشته مرحوم غبار مطالعه بفرمائید.

گرچه آقای مهدی فرخ نویسنده كتاب تاریخ سیاسی افغانستان می نویسد كه امان الله خان موقع بازگشت به افغانستان ، موقعی كه از مرز عبور كرد به بد گوئی ایران آغاز نمودو حتی دست به یك سلسله تحریكات هم زد كه از جمله از كسی به اسم دوست محمد خان اسم می برد و میگوید كه وی اقداماتی علیه دولت ایران نمود و ایران در اثر عملیاتی اورا دستگیر نمود.

ولی به نظر ما این یك ادعای بیجاست ، زیرا اولأ از كلیه نوشته های مهدی فرخ در مورد افغانستان واضحأ استنباط می شود كه ایشان در اظهارنظر ها كاملأ از نظریات نویسندگان انگلیسی متاثر بوده وحتی بعضأ متن هاو نظریات ایشان تفاوتی با نظریات انگلیس ها ندارد .  ازجانبی امان اللله خان بعد از این سفر گرفتار مسایل داخلی گردید، و كشمكش ها اورا چنان مصروف ساخته بود كه مجال فكركردن به قضایای خارجی نداشت ، چه رسد به اینكه او كسی را علیه یكی از كشور های خارجی تحریك و كمك نماید . و همین قرار داد 6 قوس 1306 (31 اگست 1926)را خود آقای مهدی فرخ كه در آن زمان سفیر ایران در كابل بود با غلام صدیق خان چرخی وزیر خارجه افغانستان امضانموده اند.

دولت امان  الله خان در 1920 كه سال او ل پادشاهی  اواست ، سردار عبدالعزیر خان را به حیث نماینده به ایران فرستاد.  سردار مطالب خود را در پنج فقره به حكومت ایران پیشنهاد نمود افتتاح مذاكره دوستی ، مبادله سفرا ، اقامه قونسل افغانی در مشهد ، استقرارروابط پوستی و روابط تجارتی .

مذاكرات بعد از تقریبأ یك سال منجر به عقد یك قرارداد مودت بین دولتین گردید.  این معاهده از طرف سردارعبدالعزیز خان سفیر افغانی و میرزا حسن خان وزیر خارجه ایران در اول سرطان 1300 ( 22 جون 1921 ) امضا شد. در حالیكه مجدالملك یك سال پیشتر در عقرب 1299 1920 به سفارت ایران در افغانستان معین شده بود.(9)

به این حساب امان الله خان از ابتدای بقدرت رسیدن تا آخرین روز های سلطنت خود با ایران روابط دوستانه خود را حفظ نموده است، زیرا در اولین سال بقدرت رسیدن خود هیأت دوستی فرستاده و در آخرین سال سلطنت خود دراین كشور مسافرت نموده است.

در عصر حبیب الله بچه سقا و نادرخان چیزمهمی به نظر نمی رسد، جز اینكه در زمان سلطنت چهار ساله نادر خان انكشافی در روابط دوستی دوكشور صورت گرفته و سفارت ایران در افغانستان به سفارت كبری تبدیل گردیده است .

اما در عصر سلطنت ظاهر شاه پسر نادر خان تحولات در چند دوره رخ داد كه مهم ترین آن در اوایل دوران سلطنت او و صدارت عمویش سردار هاشم خان و آخرین سالهای سلطنتش در دوره صدارت موسی شفیق میباشد كه هركدام را جداجدا از نظر می گذرانیم .

 


 

 

منابع :

4- افغانستان در مسیر تاریخ ص 506

5- همان ص 505 و 506  به نقل از روابط ایران و انگلیس نوشته محمود ج4 ص 1015

6- همان ص 505

7 – گزارش سفارت کابل – آصف فکرت ص 21

8- همان ص 56

9- افغانستان در مسیر تاریخ  ص 788

 

 

 

 

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 29 فروردین 1391
شنبه 18 فروردین 1397 08:18 ق.ظ

Useful data. With thanks.
interactions for cialis cialis coupon cialis venta a domicilio generic cialis levitra click now buy cialis brand cialis daily new zealand cialis 30 day sample cialis pills link for you cialis price cialis 20mg preis cf
دوشنبه 28 اسفند 1396 01:25 ب.ظ

With thanks, Fantastic stuff!
order generic cialis online cialis kaufen generico cialis mexico cialis wir preise best generic drugs cialis cialis cost precios cialis peru trusted tabled cialis softabs cialis 5 mg buy cialis et insomni
جمعه 17 آذر 1396 04:57 ق.ظ
There's definately a great deal to learn about this topic.
I like all of the points you made.
شنبه 10 تیر 1396 01:20 ق.ظ
Heya i'm for the primary time here. I came across this board and I in finding It truly helpful &
it helped me out much. I'm hoping to provide one
thing back and aid others such as you aided me.
سه شنبه 6 تیر 1396 04:09 ب.ظ
I'm so happy to read this. This is the type of manual that needs to be given and not
the random misinformation that's at the other blogs. Appreciate your sharing this greatest doc.
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 02:34 ب.ظ
Excellent article. I will be facing many of these issues as well..
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی